İçeriğe geç

“İCRAATIN İÇİNDEN”: NO-DO

1 Nisan 1939’da Başkomutan Franco, savaşın bittiğini Burgos Ulusal Radyosundan yapılan şu konuşmayla duyurur:  “Bugün, kızılların ordusu silahları bırakmış ve esir alınmıştır; bugün, milli birliklerimiz, en son hedeflerine de ulaşmıştır. Savaş bitmiştir.” (Abellá, 1985: 15)

Savaş bitmiştir bitmesine ama yeni rejimin varlığını sürdürebilmek için propagandanın devamına ihtiyacı vardır.  Milli Şef Franco da basın-yayın yoluyla propagandaya özellikle önem verir.

Televizyonun yaygın olmadığı dönemlerde sinema, rejim propagandası yapılabilmesi için kullanılabilecek tek görsel yayın aracıdır. Kısaca NO-DO şeklinde anılan Noticiarios y Documentalesisimli zorunlu belgesel yayınları, sinema salonlarında her filmden önce gösterilir. Yaklaşık 30 dakika olan bu zorunlu kısa filmler, rejimin yasakları ve icraatlarının anlatıldığı bir tür “kamu spotu” ya da “haber bülteni” gibidir.

17 Aralık 1942’de yayınlanan kararname ile hazırlanmaya başlanan ilk NO-DO örnekleri, savaş ile ilgili yazılı bilgilendirmeler içerir. 1976 yılına kadar her sinemada gösterimi zorunlu olan bu programların ilk görsel içerikli yayını 4 Ocak 1943’te yapılır.  1943 yılından son yayının yapıldığı 25 Mayıs 1981’e kadar toplam 1966 adet NO-DO progamı hazırlanır. ( İlk NO-DO yayını için şu linke bakılabilir: http://www.rtve.es/filmoteca/no-do/not-1-introduccion-primer-noticiario-espanol/1465256/ )

Masa başında durmadan evraklara göz atan Franco’nun, ülkesi için ne kadar çalıştığının anlatıldığı bu yayın elbette son olmayacaktır. “1943-1975 arasındaki NO-DO yayınlarında Franco; 154 kere açılış ve temel atma töreninde, 375 kere resmi gezilerde ve 215 kere de çalışma ofisinde bulunurken gösterilir.” (Zenobi, 2011: 145) Sinemaya giden her seyirci “ülkesi için kendini feda eden Milli Şefini” zorunlu olarak 30 dakika izler. NO-DO, rejim ve Franco için bulunmaz bir propaganda aracıdır. Her yayının başında çalan giriş müziği İspanyol besteci Manuel Parada tarafından yapılır. Parada, Franco’nun bizzat senaryosunu yazdığı propaganda filmi Raza’nın müziklerini de bestelemiştir.

Franco, 20 Kasım 1975’te ölür. Zaten 60’lı yıllarla birlikte, rejim yumuşama sürecine de girmiştir. İspanya’da demokrasiye geçiş süreci de Franco’nun ölümüyle başlasa da tam anlamıyla 1978 yılında sona erer. Bu anlamda son zorunlu NO-DO yayınının 1976 yılında yayınlanmasının, süreç ve atmosfer göz önüne alındığında, gayet geç bir tarih olduğu söylenebilir. Hatta zorunlu NO-Do yayınları 1976 yılında biter, isteğe bağlı olarak bazı sinemalarda 1981 yılına kadar gösterimleri devam edilir. Elbette ilk yayının yapıldığı 1943 yılından, 1976 yılına kadar NO-DO yayınlarının tonu da içeriği de değişmiş ve NO-DO’lar saf birer propaganda yayınından öteye geçmiştir. Ancak, sembolik anlamı itibariyle yayınına devam edebilmesi ilginçlik arz eder. Yazımızı 25 Mayıs 1981’de yayınlanan son NO-DO yayını ile bitirelim:

http://www.rtve.es/filmoteca/no-do/not-1966/1467927/

 

 

 

KAYNAKÇA:

Abellá, R. (1985). La vida cotidiana en España bajo el régimen de Franco, Barcelona: Editorial Argos Vergara.

Zenobi, L. (2011). La construcción del mito de Franco. De jefe de la Legión a Caudillo de España, Madrid: Cátedra.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın